مشکان

پاسخ:
فمینیسم، (Feminism)، واژه‏اى فرانسوى و از ریشه ‏ى لاتینى (Femind) است و با اندكى تغییر، در زبان‏هاى دیگر مثل انگلیسى و آلمانى هم به یك معنا به كار مى‏رود.
Feminine (فمینین) به معناى زن یا جنس مؤنث است. فمینیسمِ مصطلح، ممكن است در دو معنا به كار رود: معناى اوّل، كه همان کاربرد عمومى و شناخته شده‏ى آن است، به اندیشه و نهضتى گفته مى‏شود كه مدافع برابرى حقوق زنان با مردان در ساحت‏هاى اجتماعى، اقتصادى، سیاسى مى‏باشد كه در فارسى ممكن است از این واژه به زن سالارى، زن گرایى و... تعبیر شود. البته با پیشرفت این اندیشه، از جمله نتایج به دست آمده، تحقق و تشكیل مجموعه‏هاى منظم و سازمان یافته‏اى براى فعالیت‏هاى زنان است كه با عناوین مختلفى مانند تشكل زنان...، انجمن زنان، نهضت زنان و... بروز و ظهور مى‏یابد. معناى دوم، نمود و ظهور خُلقیات و صفات زنانه در مردان است، كه این معنا مورد نظر نیست.
فمینیسم به عنوان دفاع از حقوق زنان و برابرى این حقوق با مردان، پیشینه‏اى بیش از چند صده دارد، ولى مى‏توان گفت كه این واژه در اواسط قرن نوزدهم میلادى به این معنا به كار رفت. به منظور تحقق اندیشه فمینیستى، به تدریج جنبش‏هاى گوناگونى شكل گرفته و براى رسیدن به خواسته‏هاى خویش، راه‏هاى متفاوتى را در پیش گرفتند. از نظر تاریخى تكامل جریان فمینیستى را مى‏توان به دو مقطع و مرحله تقسیم نمود. مرحله‏ى اوّل - از اوایل قرن 19 تا 1920 (بعد از جنگ جهانى اوّل)، و مرحله‏ى دوم - از دهه‏ى 60 به بعد است. البته فمینیسم در تعریف اوّلیه‏ى خود، نهضت حق‏طلبى زنان بود كه از آمریكا شروع شد؛ یعنى زنان در برابر تبعیض‏هایى كه ریشه در "جنسیت" داشت و در آن زمان مطرح بود، حركتى را با انگیزه و هدف حق‏طلبى شروع نمودند كه تنها بر مبناى دیدگاه‏ها و نگرش‏هاى خاص اجتماعى و بعضاً دینى خود قدم در این مسیر نهاده بودند.
این نهضت، نقطه ضعف هایى هم در برداشت، ولى در سال‏هاى 1970 - 1980 گرایش‏هاى متعددى از فمینیست‏ها، از گروه‏هاى بسیار افراطى گرفته تا طیف‏هاى محافظه كار، و حتى دینى مذهبى ظهور نمودند.
در نتیجه، گرایش و نظرات متعددى در ایده‏ى فمینیستى وجود دارد، ولى همه‏ى آنها در این كه حقوق زنان نادیده گرفته شده و مى‏بایست با انتخاب راه كارهاى مناسب، این تضییع حقوق و تبعیض از میان برود، مشترك‏اند. البته محورهایى هم وجود دارد كه موجب اختلاف و تعدد آنان گشته است.
در مورد گرایشاتى كه در زمینه‏ى فمینیسم وجود دارد، به موارد ذیل مى‏توان اشاره كرد: فمینیسم لیبرال، فمینیسم ماركیستى، فمینیسم رادیكال، سوسیال فمینیسم، فمینیسم فرامدرن،...، و فمینیسم اسلامى. فمینیسم كه پیشینه‏اى نسبتاً زیاد دارد، از اواخر قرن نوزدهم به طرق گوناگون به كشورهاى اسلامى هم وارد شده است.
فمینیسم كه یك نهضت و جنبش اجتماعى بود، در طى حركت چند دهه‏ى خویش توانسته است، علاوه بر این كه نظریات خود را به صورت منظم و دانشگاهى به نام Women’s Studied (مطالعات زنان)، علمى نماید، شرایط مناسب را براى پیدایش حركت جدیدى كه ثمره‏ى آن ظهور كارشناسان مسائل زنان ‏باشد، فراهم نماید. توجه به این نكته‏ى حائز اهمیت خواهد بود كه پیدایش فمینیسم غربى، به عنوان یك حركت اجتماعى فرهنگى در شرایط و بستر خاصى شكل گرفته است. لذا نقدهاى جدّى بر هر یك از مبانى و دیدگاه‏هاى متعدد فمینیسم مطرح است كه نیازمند بررسى و فرصت دیگرى است.